Truncation sign : * (asterisk) - e.g. kamm*

Type the letters without dots and accents - e.g. to search 'kalyāṇa' type kalyana. Read more …


2

kandati

, pr. 3 sg. [sa. krandati; CDIAL 3574; EWA-
2 s.v. krand], a. to cry; to weep; to lament; b. to cry or
weep for
(something; with dat. of goal); ~ often occurs
with
rodati; — forms: pr. 1 sg. ~āmi; 2 sg. ~asi; 2 pl
~atha; 3 sg. ~ati; 3 pl. -anti; imper. 3 sg. ~atu; 3 pl.
~antu; pot. 1 sg. ~eyyaṁ; 3 sg. ~eyya; 3 pl. ~eyyuṁ;
aor. 2 sg. ~i; 2 pl. ~ittha; 3 sg. ~i; 3 pl. ~iṁsu; inf. ~i-
tuṁ; abs. ~itvā; part. ~anta; ~amāna; pp. ~ita (q.v.);
ger.
~itabba (q.v.); — a. yāvadatthaṁ ~itvā roditvā
vappaṁ puñchitvā, Vin I 345,30; -ante migabandha-
ke, M II 65,6* (= viravamāne +, Ps III 303,10) = Th
774; ~antānaṁ rodantānaṁ assu pasannaṁ paggha-
ritaṁ, S II 179,29 (= rudamānānaṁ, Spk II 157,2); mā[[side 159]]
~i dukkham idan ti ḍayhamāno, Dhp 371 (mā nira-
ye ... ~ī ti, Dhp-a IV 109,20; cf. krande dukkhaṁ i-
dan ti dahyamāno, P-Dhp 33; kani dukham ida di
ḍajamaṇo, G-Dhp 75; krandaṁ vai narakeṣu pacya-
mānaḥ, Uv XXXI 31); ~anto vihārā-n-upanikkha-
miṁ, Th 406 (= ~amāno, Th-a II 173,14); -anti naṁ
ñātī pakiriya kese, Th 779 (= kandanaṁ karonti,
Th-a III 39,26) = M II 73,5*; amma Jīvā ti vanamhi
~asi, Thī 51 (paridevasi, Thī-a 54,19); ~antī vihāraṁ
pāvisiṁ ahaṁ, Thī 68; ~eyyuṁ te vassasataṁ apañ-
ñā, Ja I 407,2* qu. Dhp-a III 230,10*, Mp I 130,7*, Pj II
571,17*; kassa ~āmi vanassa majjhe, Ja I 412,7 (= ro-
dāmi, 412,13') = II 180,20*; no pi ~antiyo anapekho
pabbajasi, Ja V 180,22* (= ~antiyo pahāya, 180,26';
~ituṁ vā rodituṁ vā samattho nāma nâhosi, Ja II
194,9; mayha(ṁ) mayhan ti ~ati, Ja III 301,26*; ko mi
kho ~ataṁ balyataro (read bālataro ?), Ja IV 61,12*
foll. ≠ Vv 1205 qu. Dhp-a I 30,4; n' eva ~ati na rodati,
Ja III 57,4; ~amānā rodamānā ... ñātimaraṇâdīsu a-
kandantaṁ ... na rodati, 58,15' (ad 57,26*); kāmaṁ
~antu kumbhaṇḍā, III 147,3*; ~itvā roditvā upakka-
miṁsu, IV 330,12*; ~itvā roditvā nāgā sīse sake
paṁsukaṁ okiritvā, V 54,12*; tassa pādesu patitvā
roditvā ~itvā, VI 587,15'; usūhi ... passāni tudanti
~ataṁ, VI 110,20* (= ~antānaṁ, 110,33'); evaṁ ~atu
Pañcālo viputto, 106,7*; puthu ~iṁsu nāriyo, 166,6*
(166,19'); mahantena ravena ~i, 526,6' (ad 525,31*:
vikkandi); ~itvā, 566,8*; ~antā abhidhāviṁsu vacchā
bālā va mātaraṁ, 586,9*; ~asi vanamajjhe kiṁ duk-
khito tuvaṁ, Vv 1200 = Ja IV 60,7* qu. Dhp-a I
28,16*; yañ ca ~asi yañ ca rodasi puttaṁ āḷāhane sa-
yaṁ ḍahitvā, Vv 1211 (= rodasi assūni muñcasi,
Vv-a 327,27); ~amānāyo pabbajiṁ anagāriyaṁ, Ap
356,6; devā ~iṁsu saṁviggā muttakesā rudammu-
kho, Ap 472,14; na parāmaseyya ... ~eyya, Nidd I
428,16; ~itvā añjalim paggahetvā assūni pavatta-
yamāno aṭṭhāsi, Sp 97,16; ~itvā rodamānānaṁ, Sv
284,20 (ad D I 115,19: assumukhānaṁ rudantānaṁ) =
Ps II 170,34; roditvā ~itvā assūni puñjitvā, Sv 633,33
(ad D II 194,9); nitthunanto ~anto viya katheti, Ps II
254,5 (= ukkuṭṭhiṁ karonto viya, Ps-pṭ II 189,26); mā
~itthā ti, 429,20 (ad M II 185,16); ~antīnaṁ aho vata
amhākaṁ bhātā mato putto mato ti, III 308,2 (ad M
II 73,5*); ~antānan ti sasaddaṁ rudamānānaṁ, Spk
II 157,2 (ad S II 179,29; kandanaṁ sasaddaṁ roda-
naṁ pana kevalam evā ti, Spk-pṭ II 151,2); Vism
350,11 = Ps II 228,1 (ad M I 188,7); aṅkena gahitaput-
takaṁ adhomukhaṁ nipajjāpetvā ~antaṁ akkami-
tvā, Spk II 291,27; rodantena pi ~antena pi na sakkā
taṁ kāraṇaṁ laddhun ti, Spk III 224,26 (ad S V
163,2); akkandatī ti anibaddhaṁ viya palāpaṁ pala-
panto ~ati, 76,13 (ad S IV 206,15); kasmā ~athā ti ...
~imhā ti, Dhp-a I 130,24; maraṇassa abhāyantasatto
nāma n' atthī ti ~imhā ti, 131,1; ~antaṁ ... ḍayhāmi
ḍayhāmī ti, Ud-a 246,14 (ad Ud 40,9); ḍayhāmi ḍay-
hāmī ti ~anto paridevanto, It-a II 77,3 (ad It 76,16) ≠
Vism 350,11; taṁ chaḍḍetvā ~antī vicarati, Pv-a
43,19; ~itvā paridevitvā, 160,14; ~anto dukkhâbhi-
bhūtākārena peto viya attānaṁ dassesi, Pv-a 92,27;
roditvā ~itvā, Cp-a 131,18; mahāsaddena ~itvā rodi-
tvā, Cp-a 254,24; — in stereotypes: bāhā paggayha
-anti, Vin I 237,23; bāhā paggayha -anti chinnapa-
pātaṁ papatanti, Vin II 284,15 (cf. Kasussyntax § 50);
kese pakiriya -anti bāhā paggayha -anti, D II 139,30
- 148,6; A IV 187,16; bāhā paggayha ~ati, Ja III 83,14*
(ubho bāhā ukkhipitvā parivāretvā ... ~ati, 83,20');
57,2; bāhā paggayha mahantena saddena ~ati, V
28,16,19*; VI 113,31*; bāhā paggayha ~anto, Dhp-a I
179,5 = Vv-a 324,12; — socati kilamati paridevati li-
ra ttāḷiṁ ~ati sammohaṁ āpajjati, M I 86,3 (qu. Ud-a
166,17) = 136,22 = III 165,9 = 285,9 = A II 174,6 (= ro-
dati Mp III 161,6) = III 416,20 (= uraṁ tāḷetvā rodati,
Mp III 408,17); ~anto, M II 3,20; ~āmi kahaṁ ekaput-
taka kahaṁ ekaputtakā ti, M II 106,16 = 107,9; S IV
206,15 = A II 188,36 = III 60,23 = IV 293,23 = Nidd I
167,3 = 222,18 (na urattāḷiṁ ~ati); urattāḷiṁ (so read;
Ee °ī) ~eyyaṁ, A III 54,23 = 60,18; lapanti lālapanti
socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ -anti sam-
mohaṁ āpajjanti, Nidd I 38,15 (ad paridevayanti, Sn
774) = 48,19 (ad Sn 776); kesesu vilūnesu socanti ki-
lamanti paridevanti urattāḷiṁ -anti sammoham ā-
pajjanti, Mil 11,13; Vism 529,25; — b. yathā khīrapā-
kā khīrass' atthāya ~itvā taṁ alabhitvā ~antā va
niddaṁ okkamanti evaṁ phalāphalatthāya ~itvā a-
labhitvā ~amānā va niddaṁ upagatā bhavissantī ti
vadati ... yathā pipāsitā pānīyatthāya ~itvā alabhi-
tvā ~antā va niddaṁ okkamantī ti, Ja VI 558,11-13'.