Truncation sign : * (asterisk) - e.g. kamm*

Type the letters without dots and accents - e.g. to search 'kalyāṇa' type kalyana. Read more …


osadha

, m. and n. [cf. sa. auṣadha, BHS oṣadha; v.
BHSD, s.v.], medicinal herb, hence: drug, medicament;
used figuratively of the five products of the cow;
lex.
lit.:
bhesajjaṁ agado c' eva bhesajaṁ ~aṁ py atha, Abh
330 (catukkaṁ ~e ... rogam osāpetī ti ~aṁ, dho, atha vā
osadhī nāma asaṁyogadabbaṁ, tehi saṁyojitaṁ ~aṁ,
Abh-ṭ Be 1964 229,14 = Abh-sūcī Ce 1893 330); osadhī
jātimattam ~aṁ sabbam ajātiyaṁ, Abh 592 (vuttaṁ:
osadhyo jātimattesu; ajātyaṁ sabbam ~an ti, Abh-ṭ Be
1964 396,9; cf. Am-k II 4 136, q. v.); — yo uppatitaṁ
vineti kodhaṁ visataṁ sappavisaṁ va ~ehi, Sn 1 (~ehī ti
agadehi, Pj II 12,22); gāvo no paramā mittā yāsu jāyanti
~ā, 296 (yāsu pittādīnaṁ bhesajjabhūtā pañca gorasā
jāyanti, Pj II 319,6) qu. Nir-dīp Be 1970 74,6;
uttiṭṭhapiṇḍo āhāro pūtimuttañ ca ~aṁ, Th 1057; te ve
dhamme virūhanti sneh'-anvayam iv' ~ā, A II 47,21* (v.
CPD, s.v. anvāya); ~aṁ ammā ti, iti ~aṁ gahetvā
āgatattā Osadhadārako (Bv-a ~kumāro) t' ev' assa nāmaṁ
akaṁsu, Ja I 53,25 ≠ Bv-a 275,41; Ja I 53,26; 53,29; kin
tāva ~ena paribhāvitvā visaṁ harāmi, 310,28; tikicchakā
... mantehi c' eva ~ehi ca tikicchaṁ karonti, II 215,6; IV
31,3; ahaṁ ~aṁ na jānāmi, nâhaṁ vejjakammaṁ
karissāmī ti, 31,4; na mantā mūlabhesajjā ~ehi dhanena
vā, 86,21*; 287,12*; ahiguṇḍikabrāhmaṇo ~aṁ khāditvā
mantaṁ parivattetvā kheḷaṁ Mahāsattassa sarīre opiṁ,
457,13 ≠ Cp-a 128,4; ~ānañ ca mantassa cânubhāvena
kheḷena phuṭṭhaphuṭṭhaṭṭhāne phoṭānaṁ uṭṭhānakālo viya
jāto, Ja IV 457,14 ≠ Cp-a 128,6; vijjâdharā ghoram
adhīyamānā adassanaṁ ~ehi vajanti, Ja IV 496,11*; na
mantayogā na kasāvayogā na ~ā brahmacāri kamanti, V
198,27*; ath' ~ehi dibbehi japaṁ mantapadāni ca, VI
185,13*; mukhaṁ assa vivaritvā ~aṁ saṁkhāditvā mukhe
kheḷaṁ opi, 185,4 = Cp-a 120,19; etaṁ sārūppaṁ yaṁ
samaṇo pūtimuttena vā hariṭakīkhaṇḍena vā ~aṁ
kareyya, Nidd I 225,7 (bhesajjakiccaṁ kareyya, Nidd-a I
335,19) = 462,5 = Nidd II 182,15; pānakānaṁ vā
vātakuppānaṁ vā paṭighātāya ~aṁ denti, Nidd I 382,23;
yathā pi selo himavā ~o sabbapāṇinaṁ ... tath' eva tvaṁ
mahāvīra ~o viya pāṇinaṁ tevijjā chaḷabhiññā ca iddhiyā
pāramiṅgatā, Ap 28,7-9 (~o = °-vanto, Ap-a 234,29);
vamanaṁ paṭipannānaṁ phalaṭṭhānaṁ virecanaṁ ~aṁ
phalalābhīnaṁ puññakkhettaṁ gavesinaṁ, 47,16 (phalaṁ
labhitvā ṭhitānaṁ nibbāna-~aṁ akkhāsi, Ap-a 292,27);
~āni kho mahārāja bhagavatā akkhātāni, yehi ~ehi so
bhagavā devamanusse tikicchati, Mil 335,8-9; 335,13; ye
keci ~ā loke vijjanti vividhā bahū, 335,23*; tena hi ~an te
kathessāmi mama bhikkhābhājane bhuttāvasesabhattam
atthi, Ps III 83,2; sā hi yasmā tassā udayato paṭṭhāya tena
saññāṇena ~āni gaṇhanti pi pivanti pi, tasmā osadhitārakā
ti vuccati, 274,2; tāta rattiṁ kira tārakasaññāya mantassa
upacāratthāya ekaṁ ~aṁ gahetabbaṁ atthi, Dhp-a I
195,22; athavā osadhī nāmā ti ~aṁ siṅgiverapipphali-
maricādikaṁ, Bv-a 111,4; tāpaso supaṇṇarājato laddham
ālambāyanamantaṁ tassa anucchavikāni ~āni mant'-
ûpacārañ ca attānam upaṭṭhahantassa aññatarassa
brāhmaṇassa adāsi, Cp-a 119,7; 120,15; 128,5; na mantā
mūlabhesajjā ~ehi dhanena vā, Pv Ee 1977 216 qu. Pv-a
96,15* = Ja IV 86,21*; āmalakaṁ ~añ ca sugandhaṁ
pabbateyyakaṁ, Dīp VI 5; Mhv XXV 34; LX 70; yāni
tāni mahārāja mahiyā osadhāni bhesajjāni tāni pi
khīnāyukassa akiccakarāni bhavanti, Mil 151,24;
Subodh-ṭ Be 1964 57,8* (Subodh-ṭ Be 1964 57,10); —
~ena, reading at Pet 41,3, for which read oghena with Be;
ifc. amat° (Mil 247,20; Dīp XII 4 = Mhv XI 31;
LXXVI 50 [~- jāti]); dibb° (Ja IV 457,3; Cp-a 124,3;
124,6 [~-puṇṇa]); dhamm° (Mil 335,25*; 335,24*
[--sama]); nānappakāra-° (Ps III 35,20 = Ud-a 300,26
Pj II 438,1 [~-sañchanna]); nānāvidh° (Ja IV 86,27');
nibbāna° (Ap-a 292,27); balikamma-paritta-karaṇa-° (Ja
II 215,9' [~-paribhāvitādi]); mant° (Ja II 215,14' ad
215,4* [~ādi]); Mah° (Npr., m:, Ja I 53,29; 53,21 = Bv-a
275,36-37 [~- 'attabhāva]); mūl° (Ja II 214,24 [~ādi]);
vijjā-sipp° (Abhidh-av 63,12); vis° (Ras 34); saddhamm°
(Saddh 571); sabb° (Ja V 243,8*; 416,18* [~-dharaṇi-
dhara]).