Truncation sign : * (asterisk) - e.g. kamm*

Type the letters without dots and accents - e.g. to search 'kalyāṇa' type kalyana. Read more …


āropeti

(a) and āropayati (b), pr. 3 sg. [sa.
āropayati; caus. of ā + √ruh], lit. 'to make ascend, to
cause to go on or up'
(with double acc, sometimes acc.
personae and loc. rei: e. g.
upāsakaṁ nāvaṁ or nāvāya,
theraṁ vihāraṁ, deviyo rathaṁ, purisaṁ pāsādaṁ,
mahājanaṁ pabbataṁ, yakkhaṁ yānaṁ, itthiyo hat-
thinikāsatesu); to take up to, put on (with double acc.
or acc. and loc: e. g. khādaniyaṁ yānesu, paṭimaṁ
nāvāya, bhājanaṁ uddhanaṁ or uddhane(su), mañ-
caṁ mañce, mālaṁ cetiye, rūpaṁ rathe, loṇaṁ saka-
ṭesu, sarīraṁ citakaṁ or citakasmiṁ; with gen. and
acc: e.g.
bhikkhuno mohaṁ, cetiyassa chattaṁ); to
fix in or upon
(anupassanaṁ, cittaṁ, vipassanaṁ,
with loc); to establish, elevate (citaṁ, thambhaṁ, dha-
jaṁ); besides, the basic meaning of this verb is variously
and idiomatically modified according to the noun with
which it is used, e. g. with
ākāsaṁ to raise up to,
udakaṁ to draw, kammaṁ to further, increase, tantiṁ
(Buddhavacanaṁ, bhāsaṁ) to translate, transfer to,
daṇḍaṁ to inflict, dosaṁ (mohaṁ) to ascribe, impute,
dhanu to string, nāvaṁ to embark, board, paṇṇaṁ to
send,
padīpaṁ to bring, pāsādaṁ (vihāraṁ) to lead
up to,
pāliṁ to embody in, puñjaṁ (bhaṇḍaṁ, bhāraṁ)
to impose, load, rajjaṁ to entrust, give over to, lakkha-
ṇaṁ to attribute, vādaṁ to refute, saṅgahaṁ (saṅgītiṁ)
to make (a collection or recension), sūlaṁ or sūle to lift
up
(on a stake), to impale;
pr. (a) 3 sg. kalisāsanaṁ ~eti, āpatti dukkaṭassa,
Vin IV 93,36-37 (trsl. 'if he finds fault with another',
I. B. Horner; cf. Sp 856,2-8); saṁgho itthannāmassa
bhikkhuno mohaṁ ~eti, Vin IV 145,15; sace okkan-
taniddo ajānanto pi pāde mañcakaṁ ~eti, āpatti ye-
va, Sp 283,10; catūsu padesu adūhalamañcaṁ ṭhape-
tvā pāsāṇe ~eti, Sp 457,29; āgantukapattaṁ bandhati
anuvātaṁ chindati ghaṭṭeti ~eti, Sp 813,10; sāmaṇero
pavaṭṭetvā tattha ~eti vaṭṭati, Sp 849,11 (Be hatthaṁ
instead of tattha; Vmv Be 1960 II 37,15); aniccalak-
khaṇaṁ + ~eti, Ps I 73,14 foll.; attani ~eti, Ps II
27,6 = Spk II 46,7 = Mp III 8,12; niggahaṁ ~eti,
Mp II 276,5 ; bhikkhūnaṁ ayasaṁ ~eti, Mp III 299,25 ;
thalaṁ vā kaṇṭakadhānaṁ vā rathaṁ ~eti, Mp IV
104,19; dārukalāpasataṁ . . . daṇḍaṁ ~eti, ib. 169,18;
attano karajakāyam pi pādakajjhānacitte samodahati
paveseti ~eti, Paṭis-a 345,16 ≠ 19,24,26 ≠ 662,11
(= kāyaṁ cittânugatikaṁ karoti, 'he makes enter his
body into his mind', and vice versa
); ārammaṇe (Ee
misprint
°ṇo) cittaṁ ~eti, As 114,17; (yogāvacaro)
saṅkhāresu tilakkhaṇaṁ ~eti, Vism 618,28 foll.; dha-
nuṁ purisasahassaṁ ~eti purisasahassaṁ oropeti.
Bv-a 278,29; 3 pl. tam enaṁ nirayapālā mahantaṁ
aṅgārapabbataṁ ādittaṁ + ~enti pi oropenti pi, M
III 167,4 (Ps IV 212,20) = 183,14 = A I 141,18 (Mp II
232,2) = Nidd II 169,30 = Kv 598,1 ≠ M III 185,17:
bhūmiyaṁ ṭhapitahatthaṁ ~enti, Kkh 113,1; paṭha-
virasañ ca āporasañ ca upari ~enti, Spk II 84,3;
micchādiṭṭhikā dosaṁ ~enti, Spk III 214,22; yak-
khiniyo vārena Anotattadahato sīsaparamparāya
udakaṁ ~enti, Dhp-a I 49,4 (Be āharanti); sammā-
sambuddhā tepiṭakaṁ Buddhavacanaṁ tantiṁ ~enti,
Moh 186,12; 2 pl. kim imesaṁ (scil. āpattiṁ) ~etha,
Sp 1198,2; 1 pl. mayaṁ Buddhavacanaṁ chandaso
~ema, Vin II 139,8,11 (vedaṁ viya sakkaṭabhāsāya
vācanāmaggaṁ ~ema, Sp 1214,17); (b) balen' ~ayanti
taṁ simbaliṁ pāradārikaṁ, Pañca-g 30;
part. (a) m. nom. sg. cetiyaṁ vandanto cetiye
gandhamālaṁ ~ento, Nidd I 424,14; manoramaṁ
bhāsaṁ tantinayânucchavikaṁ ~ento ('translating')
vigatadosaṁ, Sv 1,20*; assa anuyogaṁ ~ento, Spk II
127,21; satthā asayha-bhāram ~ento, Spk III 291,20;
anuyogavattaṁ ~ento, Mp II 228,12 (Se āharāpento;
ct. kārāpento,Mp-ṭ Be 1910 1395,16); atthânurūpaṁ
pāḷiṁ ~ento, Pj II 424,21; āyasmā Ānando saṅgīti-
kāle Pārāyanavaggassa nidānaṁ ~ento, ib. 580,30;
paccekabuddho taṁ gahetvā anuvātaṁ ~ento cīvaraṁ
katvā pārupi, Pv-a 73,21; yogāvacaro tesu vipassanaṁ
~ento, Paṭis-a 257,4; kiccavasena vibhattim ~ento.
As 135,22; sammāsambuddho pi tepiṭakaṁ Buddhava-
canaṁ tantiṁ ~ento Māgadhabhāsāya eva~esi, Vibh-a
388,8; paramparavasena anupacchedadosaṁ ~ento,
Kv-a 133,24; pasaṁsissati vā dosaṁ vā pana ~ento
garahissati, Ja V 225,10'; acc pl. purise passāmi . . .
sūlesu ~ente, Mil 291,29; 292,2; instr.pl. navaṅgaṁ
satthusāsanaṁ tīhi piṭakehi saṅgaṇhitvā vācanā-
maggaṁ ~entehi pubbâcariyehi, Pj I 14,16 (trsl. 'com-
posing a pathway for the
[serial order of the] recitation',
Ñānamoli); ~entehi saṅgahaṁ Jātakaṁ nāma saṅ-
gītaṁ, Ja I 1,12*; (b) gen. sg. tilakkhaṇaṁ ~ayato,
Vism 624,32; (c) in passive sense: nom.pl. vajjhap-
pattā mahācorā . . . sūlam ~iyantā va, Nāmar-p 1706;
imper. 3 sg. aññavādakaṁ ~etu patiṭṭhāpetu,
Sp 770,12; 2 sg. tvaṁ samaṇassa Gotamassa imasmiṁ
kathāvatthusmiṁ vādaṁ ~ehi, M I 375,8,19,31
392,16 ≠ S IV 323,12; sammā ādahaṁ ~ehi, Spk
II 233,24 ad S II 273,28 'samādaha'; tassa dosaṁ
~ehi, Ap-a 505,24; uddhane ukkhaliṁ ~ehi, Ja V
471,9; mayham pi ekaṁ bhikkhuṁ paṇṇe ~ehi, Dhp-a
II 129,19; 3 pl. taramānā imaṁ (scil. mātaraṁ) yā-
naṁ ~entu, Ja IV 122,10*; ~entu dhaje tattha cam-
māni kavacāni ca, Ja VI 580,3*; vipphālentū ti
~entu, ib. 580,12';
pot. 3 sg. yo ~eyya (scil. Buddhavacanaṁ v
candaso), āpatti dukkaṭassa, Vin II 139,14; yadi . . .
saṁgho itthannāmassa bhikkhuno mohaṁ ~eyya,
esā ñatti, Vin IV 145,13; na khvāhan taṁ passāmi ... ,
yo tassa bhagavato vādam ~eyya, S I 160,19; cetiye
mālaṁ ~eyya gandhaṁ ~eyya vilepanaṁ ~eyya,
Kv 478,2-3 = 543,22-23 = 617,32-33; yathā kocid
eva puriso andhakāre gehe padīpaṁ ~eyya, Mil
42,15; 1 sg. ahaṁ vā hi samaṇassa Gotamassa vādaṁ
~eyyaṁ Dīghatapassī vā, M I 375,9; 3 pl. bhikkhū
pañhaṁ vā puccheyyuṁ vādaṁ vā ~eyyuṁ, Nidd
I 484,29; 485,19;
aor. (a) 3 sg. visamagataṁ Devadattaṁ Tathā-
gato samaṁ ~esi, Mil 113,6; itaramaggam eva nam
~esi, Dhp-a I 172,8 (Ee ~eti); sabbesaṁ vacanaṁ
ādito paṭṭhāya paṇṇe ~esi, ib. II 128,22; buddhâsa-
naṁ paññāpetvā satthāraṁ ~esi, ib. III 442,8 (Ee
ārocesi); theraṁ attano kataṁ Vedisagiri-mahāvi-
hāraṁ nāma ~esi, Sp 70,13 ≠ Thūp 43,35; paresaṁ
asayhaṁ bhāraṁ ~esi, Sp 510,12; vādaṁ ~esi, Sp
984,26 ad Vin I 60,1; ukkhaliṁ ~esi, Mp II 151,7;
aparabhāge paṭhama-mahāsaṅgītikāle udānan tveva
saṅgahaṁ ~esi, Ud-a 31,23; bhagavato dhātugabbha-
māḷake thambhaṁ nikhaṇitvā dhajaṁ ~esi, Ap-a
440,3 (Ce SHB dhajatthambhaṁ ~etvā tattha dhajaṁ
~esi); ekekasmiṁ ṭhāne (dvīsu dvīsu ṭhānesu) vibhat-
tim ~esi, As 135,23-24; pīṭhasappiṁ khandhaṁ ~esi,
ib. 281,24; tuṭṭhahaṭṭho jaccandho pīṭhasappiṁ aṁ-
sakūṭaṁ ~esi (made the cripple mount the shoulder),
Vism 596,24; taṁ (v. l. naṁ) pāsādaṁ ~esi, Ja IV
80,13; tassā rasmiyo datvā ... dhanuṁ ~esi, ib. 149,20;
nāvaṁ ~esi, Sās 66,23; 2 sg. tvaṁ maṁ anariyamag-
gam ~esi, Ja III 131,20' (v. l. ārocāpesi); 1 sg. ~esiṁ
dhajatthambhaṁ buddhaseṭṭhassa cetiye, Ap 171,3
(bandhitvā ṭhapesin ti attho, Ap-a 440,17-19) ≠ Th-a
I 200,30*; setacchattañ ca paggayha ~esiṁ ahaṁ
tadā, Ap 244,26 (patiṭṭhāpesin ti attho, Ap-a 474,15);
sāvakaṁ 'upavadiṁ' upari abhūtavacanaṁ ~esiṁ, ab-
bhakkhānaṁ akāsin ti attho, Ap-a 506,19 ad Ap 472,5
'upavadi(ṁ)'; 3 pl. eten' eva upāyena Khandhaka-
Parivāre pi (scil. saṅgahaṁ) ~esuṁ, Sp 15,3; Thera-
gāthā ti saṅgahaṁ ~esuṁ mahātherā, Th-a III
210,8*; ekaṁ tālaphalatthāya rukkhaṁ ~esuṁ, Ja
IV 250,20; (b) 3 sg. vihāraṁ Vedisagiriṁ theraṁ ~ayī
(metr.) subhaṁ, Mhv XIII 7 (= paṭipādayi, Mhv-ṭ
323,32); ussāhaṁ janayitvāna nāvaṁ ~ayī (do.) balaṁ,
Mhv III 73; te gahetvā tato keci sūlaṁ ~ayī (do.)
tahiṁ, Mhv LXXVI 102; 1 sg. suphullaṁ padumaṁ
gayha citam ~ayiṁ ahaṁ, Ap 98,14 (citakaṁ pūjesin
ti attho, Ap-a 372,30); bodhiyā pādamuttame . . . dha-
jam ~ayiṁ ahaṁ, Ap 108,26 (veḷagge laggetvā pūjesin
ti attho, Ap-a 382,26); satta māluvapupphāni citak'
~ayiṁ ahaṁ, Ap 237,11 (citake vālukārāsimhi vālu-
kāhi thūpaṁ katvā pūjesin ti attho, Ap-a 472,1-3);
cf. thūpamhi ~ayiṁ, ~etvā pūjesin ti attho, Ap-a
440,27 ad Ap 171,5 'thambhamhi abhiropayiṁ'; Bud-
dhaseṭṭhassa ~ayiṁ, pūjesin ti attho, Ap-a 463,30;
3 pl. taṁ susānaṁ netvā khadirasūlaṁ ~ayiṁsu, Ja
IV 29,4 (v. l. °sūle, as Cp-a 243,13); padabhāṇāya
puna taṁ āsanaṁ ~ayiṁsu, Dhp-a III 345,18; kūṭâ-
gāraṁ citakaṁ ~ayiṁsu, Spk I 284,7; gandhatelap-
padīpaṁ ~ayiṁsu, Spk III 52,29 = Ud-a 420,25; udā-
nâdivasena tattha tattha bhāsitā gāthā . . . ekanipā-
tâdivasena saṁgītiṁ ~ayiṁsu, Thī-a 4,25;
fut. 3 sg. ayaṁ me bhikkhu veyyākaraṇena
anāraddhacitto vādaṁ ~essati, Sv 392,16; 1 sg.
Gotamassa imasmiṁ kathāvatthusmiṁ vādam ~essā-
mi, M I 374,24; 375,6 ≠ 383,23,29; 392,21; 393,20
S IV 323,17; satthuno vādaṁ ~essāmi, S I 160,16
V 445,11,16; 446,2,7 ≠ Ja II 216,18 = Dhp-a IV
162,5; uparimaṁ gharam ~essāmi, S V 452,14;
āgantukapattaṁ ~essāmi, Sp 1273,24; idāni te ră-
jakulaṁ gantvā daṇḍaṁ ~essāmi, Spk I 229,15;
tassa upavādassa mocanatthañ ca vādañ c' assa
~essāmi, ib. III 100,12; 3 pl. tattha ye mālaṁ vā
gandhaṁ vā vaṇṇakaṁ vā ~essanti, D II 142,11
(trsl. 'whosoever shall there place garlands or perfumes
or paint',
Rhys Davids); kut' assa vādaṁ ~essanti,
M I 176,21, 177,12; II 123,3; Paṭis-a 649,19; 1 pl. assa
mayam vādaṁ ~essāma, M I 176,13,15; 177,4,6; II
122,28-29 ≠ Sv 319,22,25; Paṭis-a 649,13; uṭṭhita-
migaṁ .. . . rañño ṭhitaṭṭhānam eva ~essāma, Ja IV
267,22;
inf. anujānāmi anvādhikam pi ~etuṁ, Vin
I 297,30 (= āgantukapattaṁ dātuṁ, Sp 1129,17-19);
na tassa sakkā doso ~etuṁ, Mil 176,9 (cf. tassa vāde
dosaṁ ~etuṁ kāmatāya pucchati, Mil-ṭ 16,27); yadi
susikkhito sakkhissasi taṁ Vepullapabbatamattha-
kaṁ ~etuṁ, Ja I 445,1; yo amhākaṁ vādaṁ ~etuṁ
sakkoti, Ja III 2,2; tarn pi (scil. dhanuṁ) koci ~etuṁ
nâsakkhi, Ja VI 38,29; na yuttaṁ etassa dosaṁ ~etuṁ,
Dhp-a II 39,13; gaṇetvā lakkhaṁ (0. I. lekhaṁ) ~etuṁ
samattho, ib. III 229,9; arasarūpataṁ ~etuṁ asak-
konto, Sp 133,28 = Mp IV 79,20; aññacetiyam pi
puppham pi ~etuṁ (Ee ~ituṁ) na vaṭṭati, Sp 734,4;
na ca sakkā bhagavato vacanaṁ vinā yeva tassa
abhabbatā ~etuṁ, Sp 1277,29; paribhavaṁ ~etu-
kāmo hutvā pucchati, Sp 1375,21; vādaṁ ~etu-kāmā
hutvā, Sv 319,19; yo mama vādaṁ ~etuṁ sakkoti,
so imaṁ sākhaṁ maddatu, Mp I 373,6 = Thī-a 101,17 ;
sahassatthāmaṁ dhanuṁ ~etuṁ vaṭṭati, Mp II
239,22 = Bv-a 278,28; ayaṁ Sundarī tassa sama-
ṇassa Gotamassa avaṇṇaṁ ~etu-kămehi amhehi
mārāpitā, Ud-a 262,4; there viruddhasaññī hutvā
parājayaṁ ~etu-kāmo va āha, Pj II 539,9;
abs. (a) upajjhāyassa vādaṁ ~etvā, Vin I 60,3;
69,3; bahuṁ loṇaṁ + sakaṭesu ~etvā, Vin I 220,22:
238,34; 243,35, quoted Sv 653,25; telappadīpaṁ ~etvā,
Vin I 227,4; D II 84,26; III 208,10; M I 354,6; S IV
183,11 (= jālāpetvā, Spk III 45,32-35); mātāpitun-
naṁ sarīraṁ citakaṁ ~etvā, Vin I 345,21; mañce
mañcaṁ ~etvā pīṭhe pīṭhaṁ ~etvā, Vin II 211,26-27;
33-34; na pahūtaṁ kaṭṭhaṁ ~etvā aggi dātabbo,
ib. 220,17; gandhañ ca mālañ ca ~etvā, Vin III 39,4;
pañcasu hatthinikāsatesu paccekā itthiyo ~etvā, D
I 49,30 (Sv 148,22); khādaniyaṁ bhojaniyaṁ patiyā-
detvā yānesu ~etvā, ib. 108,7; maṇirṇ dhajaggaṁ
~etvā, D II 175,16; M III 174,26; purisaṁ pāsādaṁ
~etvā, D II 325,3-4; kullaṁ sīse vā ~etvā khandhe
vā uccāretvā, M I 135,13; sāvakā vādaṁ ~etvā apak-
kantā, M II 3,24; hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ sakaṭesu
~etvā, ib. 64,4; na ca adduvena adduvaṁ ~etvā ni-
sīdati na ca gopphakena gopphakaṁ ~etvā nisīdati,
ib. 138,5-6; sahāyakaṁ bāhāya gahetvā upari-pab-
bataṁ ~etvā, M III 131,5; parittaṁ na khasikhā-
yaṁ paṁsuṁ ~etvā, S II 133,13 = 263,13; aṇḍe
khandhe ~etvā, S II 258,13; mam (Vakkaliṁ) mañ-
cakam ~etvā, S III 121,12,16 ≠ IV 40,18,26; 41,12
≠ Ud 8,26; 44,17; musalaṁ (assapuṭaṁ) khandhe
~etvā, A II 241,32; 242,16; kumārikaṁ khandhe
~etvā, Nidd I 87,25; rattiṁ lekhaṁ pesetukāmo le-
khakaṁ pakkosāpetvā padīpaṁ ~etvā, Mil 42,26;
tilakkhanaṁ ~etvā, Vism 287,12; 618,15—625,13;
652,2,18; Sp 431,12; 488,13 (Sp-ṭ Be 1960 II 282,2);
994,12; Sv 765,1; Ps I 276,37; Spk III 22,2; Pj II
214,16; Mp III 125,26; IV 67,7; 196,13; Nidd-a II
104,31; Vism-mhṭ Se III 478,8,15; Dhp-a I 7,3; Ja I
275,23; Th-a I 9,26; II 3,17,21 (tīṇi lakkhaṇāni, Ps
I 73,16; Spk II 110,6; lakkhaṇattayaṁ, Mp II 155,4);
imehi ākārehi ~etvā sammasanto rūpasattakavasena
(scil. tilakkhaṇaṁ) ~etvā sammasati nāma, Vism
618,21; cattāri pārājikāni (Mahāvibhaṅgaṁ, Bhikkhu-
nīvibhaṅgaṁ, Parivāraṁ, Dhammavinayasarīraṁ)
saṁgahaṁ ~etvā, Sp 14,12; 15,2; 188,7; Sv 13,21;
Mhbv 92,10; Saddhamma-s 25,24,31; 26,3; Moh 257,25;
rathaṁ abhirūhitvā dve ca deviyo ~etvā, Sp 82,9;
mahābodhiṁ Gaṅgāya nāvaṁ ~etvā, ib. 97,1,10; āpat-
tiṁ ~etvā, ib. 224,12; 1159,3 (v. l. ropetvā); upari
sayantena nisseṇiṁ ~etvā nipajjitabbaṁ, ib. 282,7;
pattaṁ bhamaṁ ~etvā, ib. 291,15; 306,29; aggena
paṇṇantaraṁ ~etvā, ib. 327,26; mātikaṁ ~etvā, ib.
331,13; 1260,16; udakavāhakaṁ ~etvā, ib. 331,15;
ujukaṁ paṭipādetvā dhuraṁ ~etvā, ib. 334,27; bījaṁ
vā uparopake vā ~etvā, ib. 341,22 (v. l. ăr°); gopa-
kānaṁ paṇṇaṁ ~etvā, ib. 387,24; methunadhammâ-
dīni ~etvā, ib. 632,28; ñātakâdīhi tantaṁ ~etvā,
ib. 726,29; cetiyassa pana chattaṁ vā paṭākaṁ vā
~etvā, ib. 734,5; mañce avasesa-mañcapīṭhāni ~etvā,
ib. 777,20; dadhi-takkâdīni ~etvā, ib. 822,30; bhā-
janaṁ paṭiggahetvā uddhanaṁ ~etvā, ib. 851,24;
yāgu-atthāya suddhaṁ bhājanaṁ ~etvā, ib. 851,27;
aggalâdīni kappakatacīvare pacchā ~etvā, ib. 863,28;
dāsacārittaṁ ~etvā, ib. 1000,23; paṭiññaṁ ~etvā.
ib. 1290,15; kammaṁ ~etvā, ib. 1292,7 (Be rope-
tvā, as Vin II 261,13); dve nāmāni ~etvā, Sv 262,9;
suddadāsâdibhāvaṁ ~etvā, ib. 276,29; gopānasiyo
~etvā, ib. 715,15; khādanīyaṁ bhojanīyañ c' eva
gandhamālâdīni ~etvā, Spk I 211,18; pāyāsaṁ pa-
cāpetvā; mahāsakaṭesu ~etvā, ib. 243,12; mahācā-
tiyo uddhanam ~etvā, ib. 259,3; brāhmaṇe . . .
suvaṇṇarūpakaṁ rathaṁ ~etvā, Mp I 176,5 = 177,2
(Ee here rathe); Th-a III 130,22; Ap-a 155,21; 260,23;
261,8; udakabhājanaṁ uddhanaṁ ~etvā, Mp I 366,15
≠ Dhp-a II 20,9; theraṁ tattha ~etvā, Mp II 64,15;
yantaṁ parivattetvā yāva chadanapiṭṭhiyā pāsāṇe
~etvā, ib. 238,29; dhanuṁ ~etvā, Mp II 239,26,31;
Bv-a 278,32; Ja IV 258,21; 272,18; 336,23,27; VI
130,17; Ras II 140,4; attano parikkhārabhaṇḍaṁ tesu
~etvā, Mp II 284,25; ārammaṇe . . . cittaṁ ~etvā,
Mp III 399,6; tassa sarīraṁ mañcakaṁ ~etvā, Ud-a
259,17; Sundariyā sarīraṁ āmakasusāne aṭṭakaṁ
~etvā, ib. 25; lokuttaradhammaṁ paññattiṁ ~etvā,
Pj II 51,25; Ap-a 142,31; Mhv-ṭ 29,29; nâpi pubba-
dhammasabhāgaṁ ~etvā kathenti, Pj II 142,32; ma-
tasarīraṁ . . . dārucitakaṁ ~etvā, Mp I 274,9; Th-a I
43,11 (citakaṁ, ib. 99,29); sacca-paṭiccasamuppādâdi-
aṭṭhe aniccatâdiṁ ~etvā, Th-a I 170,24; caṇḍaṁ mat-
tahatthiṁ ~etvā, Th-a II 257,33; bālajanena abhū-
taṁ ~etvā, Th-a III 35,13; rūpaṁ gahetvā rathe
~etvā, ib. 131,3; parijanaparivuto puttassa sarīraṁ
citakaṁ ~etvā, Pv-a 62,14; rajjaṁ (v. l. rajjabhāraṁ)
amaccesu ~etvā, ib. 154,26; khandhâdiloke tulaṁ
~etvā, Nidd-a I 187,13; te yānakaṁ ~etvā, Ap-a
243,2 = Dhp-a III 69,2; mālaṁ ~etvā, Ap-a 157,10;
Nidd-a II 112,4; sarīraṁ jhāpanatthāya citakasmiṁ
~etvā, Ap-a 505,5; mahante kolambe khīrassa pū-
retvā uddhanesu ~etvā, Bv-a 150,1 = Ap-a 36,30
Ja I 33,24 (uddhane); taṁ pitthiyaṁ -etvā, Cp-a
146,10 ≠ 151,29; Th-a I 61,2; Ja III 77,4,19; IV
256,20; taṁ attano (mama) piṭṭhiṁ -etvā, Cp-a
146,16,26 ≠ Ja IV 269,6; 376,25; pahūtakhajjabhoj-
jâdīni sakaṭesu ~etvā, Cp-a 153,2; ekekaṁ kājaṁ
dve bhojaputtā attano khandhaṁ ~etvā, ib. 178,2;
sārathi Mahāsattaṁ rathaṁ ~etvā, ib. 223,3; dham-
mānaṁ sāmaññalakkhaṇaṁ ~etvā, Paṭis-a 35,7; ti-
vidhaṁ anupassanaṁ ~etvā, As 222,17; matthaluṅ-
gaṁ karīsâvasāne tantiṁ ~etvā, Vibh-a 225,8; 'ssa
hatthato paṇṇe ~etvā, Ja I 227,4 ≠ 230,2 ≠ Dhp-a
III 12,19; (trsl. 'borrowed money from him on their
bonds',
Chalmers); uddhane aggiṁ jāletvā kapalla-
kaṁ ~etvā, Ja I 346,33; hatthâcariyaṁ ~etvā, ib.
445,3; (dhanuṁ) pavāḷavaṇṇaṁ jiyaṁ ~etvā, Ja II
88,23; V 129,11; pākāradvāraṭṭālakagopuresu bala-
kāyaṁ ~etvā, Ja II 94,22 (v. l. āharāpetvā); assa
kammaṁ ~etvā, ib. 188,3 (Ee ārocetvā, v. l. ărope-
tvā); Mahāsattaṁ vanditvā pāsādaṁ ~etvā, Ja III
301,15 ≠ IV 368,16; Ap-a 259,3; Cp-a 220,26; Pv-a
76,3; 160,14 (uparipāsādaṁ, Ja VI 167,3; 425,20);
kaṇṇikaṁ ~etvā, Ja III 317,13; Nidd-a I 197,27;
mahājanaṁ gahetvā pabbataṁ ~etvā, Ja III 361,30;
jiyāya saddhiṁ ekato katvā, ~etvā ti attho, Ja III
274,18' ad 274,12* 'adejjhaṁ katvāna'; nāvaṁ saj-
jetvā sabb[ū/u]pakaraṇāni ~etvā, Ja IV 165,6; Diṭṭha-
maṅgalikaṁ suvaṇṇasivikaṁ ~etva, ib. 378,19; tesam
vādabhindanatthāya vānaracamme vānaravohāraṁ
~etvā, Ja V 236,22; hatthikkhandhañ ca āruyha
~etvā Pabhāvatiṁ, ib. 310,10*; vātapānena hatthiṁ
~etvā, ib. 436,34; rājānaṁ alaṁkaritvā hatthikkhan-
dhaṁ ~etvā, ib. 482,15 ≠ VI 10,19; Cp-a 147,15;
222,13; Spk I 322,24; Nimirājānaṁ dibbayāne ~etvā,
Ja VI 103,8; paṇṇe nāmarūpaṁ ~etvā, ib. 369,14;
deviṁ rathavaraṁ ~etvā, ib. 485,6; kambalakūṭâ-
gāraṁ ~etvā, Dhp-a I 69,21; dosaṁ ~etvā, ib. 402,1;
II 3,1; 75,19; Sv 541,26; Mhv-ṭ 184,12; alaṅkatamaṇ-
ḍapamajjhe pallaṅkaṁ ~etvā, Dhp-a III 76,2; sāṭa-
kena patākaṁ ~etvā, ib. 448,4; pahūtaṁ khādanīya-
bhojanīyaṁ yānakesu ~etvā, IV 64,15 (v. l. yāna-
kehi); ekapadikamaggaṁ ~etvā, ib. 72,16 (v. l. ga-
hetvā); ~etvā mahābodhiṁ nāvaṁ Gaṅgāya bhūpati,
Mhv XIX 4 (Mhv-ṭ 399,11 *,24' bhūsitaṁ for bhūpati);
mahābodhiṁ dasamiyaṁ ~etvā rathe subhe, ib. 33;
rūpaṁ ~etvā mahārathaṁ, Mhv XXXVII 192; sū-
lesu bahuke verī ~etvā mahabbalo, Mhv LXXV
162; mahāsenaṁ . . . ~etvā bahū nāvā samuddapiṭ-
ṭhito pi ca, Mhv LXXVI 150; āruḷhabhāsāmattaṁ
pahāya ettha Māgadhikavohāraṁ ~etvā, Mhv-ṭ 42,7;
vipassitvā nāmarūpe ~etvā tilakkhaṇaṁ, Samantak
396; anekaratanakhacitaṁ suvaṇṇasayanaṁ ~etvā,
Att IX 5; taṇḍhie bhājanam pi ca paṭiggahetvā dho-
vitvā ~etvā pan' uddhanaṁ, Vin-vn 1503; ~etvā sace
bhikkhu uddhanaṁ suddhabhājanaṁ, ib. 1505; ~etvā
bhamaṁ pattaṁ, ib. 3047; anuññāto bahusakaṭesu
dānavatthuṁ ~etvā, Sah 56,6; upāsakaṁ tayā nim-
mitanāvāya ~etvā, ib. 167,4; upāsakam nāvaṁ ~etvā,
ib. 12; pītavaṇṇāni dibbavatthāni yaṭṭhiyaṁ ~etvā,
ib. 176,12; vipassanaṁ ~etvā arahattaṁ apāpuṇi, Sīh
86,28*; Sīhaḷapaṭimaṁ nāvāya ~etvā, Jinak 88,2;
90,27; abhisekapāsādaṁ kārāpetvā attano ācariyaṁ
Medhaṅkara-mahātheraṁ ~etvā, ib. 96,18; bujjha-
naṭṭhānabhūte rukkhe ~etvā, Sadd 252,18; neg. āpat-
tiṁ an-~etvā, Sp 305,7; khandhaṁ pana an-~etvā,
ib. 337,9; cetiye chattaṁ an-~etvā, Sās 110,22; —
~etvāna taṁ nāvaṁ, Mhv XLVII 50; ~etvāna sūlesu
anekasataverino, ib. LXXV 161 ≠ 191; roge samaṁ
gate raj ā ~etvāna taṁ gajaṁ (having set her upon an
elephant
), Mhv LXXIII 53; mahārahe rathe sabba-
rathâlaṁkāramaṇḍite ~etvāna taṁ, ib. LXXXV 25;
— — (b) ~ayitvā niddosaṁ bhāsan tantinayânugaṁ,
As 2,2*; nāvaṁ ~ayitvā taṁ mahātheriṁ satheri-
kaṁ, Mhv XIX 12; senaṁ ~ayitv' ekadoṇināvāsa-
tāni so, ib. LXXVI 91; ~ayitvă (metr.) nikhile, Sa-
mantak 533; — khandhe ~ayitvāna, Ap 348,30;
imam yakkhaṁ gahetvāna . . . yānaṁ ~ayitvāna, Pv
250 (yānaṁ ~etvā, yāne pacchābhāgaṁ bandhitvā
gahetvā, Pv-a 114,2-3); kāje ~ayitvāna bhojaputtā
hariṁsu maṁ, Cp 237 (Cp-a 177,27 foll.); Saṁgha-
mittam mahātheriṁ . . . tatth' ev' ~ayitvāna, Mhv
XIX 5; nāvaṁ ~ayitvāna rājānaṁ tattha kuñjaro,
ib. XXXV 26; — — (c) ~iya 'mha paṇiyaṁ pahū-
taṁ, Vv 960 (Vv-a 336,13* Ee and CeSHB ~ayissaṁ
paṇiyaṁ puthuttaṁ (!); v. l. ~ayitvā; Se ~iyamha pa-
paniyaṁ pahuttaṁ), but perh. w. r. for ~ayimha aor.
1 pl.;
piṭṭhiṁ ~iy' āsu taṁ, Mhv VI 8 (= ~etvā,
Mhv-ṭ 245,16-17); nāvaṁ ~iy' āsu taṁ, ib. VIII 22
(Mhv-ṭ 271,28-30);
ger. (1) m. moho ~etabbo, Vin IV 145,8-9
(trsl. 'confusion should be put on him', I. B. Horner;
see Book of the Discipline III 44 n. 4); sāmaṇero . . .
bhājanaṁ uddhanaṁ ~etabbo, Sp 851,18; f. mātikā
~etabbā, Sp 1144,11; āpatti ~etabbā, Sp 610,22 (Ee
ropetabbā); n. na Buddhavacanaṁ chandaso ~etab-
baṁ, Vin II 139,14; pañcahi dhanuggahasatehi bā-
husahassena ~etabbaṁ dhanuṁ, Ja V 273,2'; mā-
lāgandhâdīni tāva cetiye ~etabbāni, Sp 1143,10;
scdry. n' ~etabbakaṁ Buddhavacanaṁ aññathā pana,
Vin-vn 2821; (2) ~aniya, q. v.;
med. pass. part, anattamanatāya aññatitthiya-
pubbattaṁ ~ayamānā, Spk II 179,9; tasmiṁ Tathā-
gate parena ~iyamāno doso na rūhati, It-a II 101,29;
nivāsentānaṁ āpattiyā ~iyamānāya kim imesam
~etha, Sp 1198,2; cf. also Th-a II 79,11 ~iyamā-
naṁ ad Th 213 b 'āropamānakaṁ', q. v.; pp. ~ita,
q. v.;
caus. ~āpeti, q. v.