Truncation sign : * (asterisk) - e.g. kamm*

Type the letters without dots and accents - e.g. to search 'kalyāṇa' type kalyana. Read more …


āruhati

, (more used in metrical texts than ārohati,
q. v.; see Trenckner, Pali Miscellany, p. 78 n. 2),
pr. 3 sg. [ā + √ruh CI. VI], to mount, ascend, climb;
to go on or up; to get in or up;
Kacc-v 591; āvāṭato
khuddakamātikaṁ ~ati, Sp 331,10 (v. l. ārūh°); 3 pl.
na te thūpam ~anti, Ap 72,20; tam ~anti nāriyo,
Ja VI 249,20* (taṁ evarūpaṁ simbalirukkhaṁ āro-
hanti, ct.); 1 pl. na mayaṁ rathaṁ ~āma, Thūp
46,19; part. m. yattha eke vihaññanti ~anto silucca-
yaṁ, Th 1058; bhīto rudam-mukho dīno ~anto pu-
nappunaṁ, Saddh 188; acc. tam ~antaṁ khurasañ-
citaṁ giriṁ . . . ko codaye paraloke sahassaṁ, Ja VI
249,5* foll. (ct. 249,10'); pl. so puriso hatthi-assâdīsu
~ante ukkhipitvā, Spk III 301,3 (Ee ārūh°); pot. 3 sg.
na kocchaṁ na nāgaṁ rathaṁ sammato 'mhī ti ~e,
Ja VI 294,6* (Ee metri causa ārūhe; ct. ārūheyya);
imper. 2 sg. assaṁ ~ā ti tam āha so, Mhv XXIII 72
(v. l. āruyhā); 3 pl. suvaṇṇapādukā rathaṁ ~antu, Ja
VI 23,19' (Ee āruyhantu); — aor. 3 sg. (a) Rūp-v 605,
p. 249,35; puthuddisā namassitvā pamukho ratham
~i, S I 234,33* (Spk I 352,27-28); namo bhagavato
katvā pāmokkho ratham ~i, Pv 704 (Pv-a 250,14*;
256,26' āruyhi, v. l. ārūhi — abhiruyhi); nāgo pasārayi
pādaṁ, puriso nāgam ~i, Thī 49; Anikaratto (instead
of
Anīka°) ca ~ī (metri causa) turitaṁ, ib. 482 (v. l.
ārūhi; Ee Se āruhi); āgantvāna ca sambuddho ~ī
(metri causa) nāvalañchakaṁ, Ap 51,21 (Ce and
Ap-a 304,1 tañ ca nāvakaṁ; Se abhirūhi); divāvihārā
nikkhamma patham ~i cakkhumā, ib. 417,3; ka-
thaṁ simbalim ~i, Ja III 91,23* (= abhirūhi, ct.);
tato ca rājā Sādhīno pamukho ratham ~i, Ja IV
356,19*; assūni sampamajjitvā tato pabbatam ~i, Ja
V 71,26*; āsanā vuṭṭhahitvāna pamukho ratham ~i,
Ja VI 104,17*; ummaggā nikkhamitvāna Vedeho nā-
vam ~i, ib. 445,19*; ujjhāyetvā janakāyaṁ tam eva
nāvam ~i, Dīp IX 26; parisāsāhasen' ettha bhīto nā-
vaṁ pun' ~i, Mhv VI 46 (= abhiruhi, Mhv-ṭ 252,18);
pacchimodadhitīrena sayaṁ Malayam ~i, ib. XXXV
26; palāyitvāna-m-~i 'ttha . . . savāhano, ib. XLVIII
94; bhagavā tassa ajjhāsayaṁ ñatvā taṁ akkamanto
~i, Th-a I 61,4 (Ee ārūhi; Ce SHB anukampanto āruhī
with v.l. āruyha); caṅkamaṁ ~i, ib. II 174,16; mā-
ṇavo dakkhiṇapassena sayanaṁ ~i, ib. III 131,30 =
Àp-a 261,33; pabbataṁ ~i, Pj II 383,31 (v.l. abhi-
rūhi); Spk II 150,24; As 103,29; maggaṁ ~i, Ps
II 400,8 (Ee ārūhi); (b) Kanthakassa piṭṭhiṁ āruyhi,
Bv-a 282,20; Kaṇḍūlahatthiṁ Saddhātisso āruyhi,
dīghagoṇavaḷavaṁ Duṭṭhagāmiṇī āruyhi, Sah 105,23-
24; sa Maddī nāgam āruyhi, Ja VI 591,6* (v. l. ārūhi;
gandhahatthipiṭṭhiṁ abhiruyhi, ct.), quoted Sadd
161,20, but with the form (c) ārukkhi < *ārukṣi; 1 sg.
tayā simbalim ~iṁ, Ja III 92,3*; atitto rukkham
~iṁ, Ja V 70,8*; 3 pl. (a) tadetarā bhikkhuniyo ~iṁsu
nabhattalaṁ, Ap 538,21; ratham pi n' ~iṁsu, Sp
79,23 (Ee ārūh°) ≠ Thūp 46,30; ~iṁsu janā nāvaṁ,
Mhv XLVII 52; (b) turitā pabbatam ~uṁ, Sn 1014
(taṁ cetiyam abhiruhiṁsu, Pj II 584,20) = Nidd II
5,4*; 104,28; anto ṭhitāni uggantvā pathavītalam
~uṁ, Mhv XI 8; niveditabbhāgamanā pāsādatalam
~uṁ, ib. XXV 105; thalam ~uṁ, Mhv-ṭ 512,1; 1 pl.
~imha tadā nāvaṁ bhikkhu ca 'jīvako c' ahaṁ,
Ap 455,23 = 285,7 (Ee here āruhamhā, v. l. āruy-
hamhā); — abs. I (a) Sadd 857,17; nāvaṁ daḷham
~itvā, Sn 321; adhammayānaṁ daḷham ~itvā, Ja
IV 101,19*; so assaṁ ~itvā taṁ, Mhv XXIII 73;
~itvā acodetvā kiṇitvā yāti vaṭṭati, Vin-vn 145;
assa sarīraṁ ~itvā cakkaṁ gamissati, Dhp-a I
302,18 (v. l., but Ee abhiruh°; Fausbøll āruyh°); dvā-
raṁ alabhantā pākāraṁ ~itvā pi pavisanti, Sp 282,31;
titthe ṭhitanāvaṁ ~itvā, Sp 333,25 (Be ārūh°);
dakkhiṇadvārena cetiyaṅgaṇaṁ ~itvā, Sp 1337,3
(Ee ārūh°); antarā piṭṭhipāsāṇaṁ ~itvā, Sv 723,33
(Ee ārūh°) = Ps I 277,27 (Tr. āruyh°); Tathāgatassa
pana ~itvā upari gopphakā patiṭṭhahanti, Ps III 377,4
(v. l. abhirūh°); nikkhamitvā abhimukhaṁ ~itvā,
Spk III 9,5; pabbatasikharaṁ ~itvā, Mp I 273,11;
Th-a I 42,14 (Ee ārūh°); hatthim ~itvā, Th-a II 62,29;
āsanaṁ ~itvā, ib. 211,10; catubhūmi-sampannaṁ
satipaṭṭhāna-pāsādaṁ ~itvā, ib. III 32,7; rājapallaṅ-
kaṁ ~itvā, Sās 57,24; abs. II āruyha, q. v.; āruy-
hitvā, Rūp-v 629, p. 261,6; Sadd 857, n. f; Mhv-ṭ
367 n. 4 (see also above); cf. Geiger § 212, n. 3);
āruyhitvăna, Mhv LXX 262 (v. l.); ārūḷhitvāna, s. v.;
ger. leṇaṁ gambhīraṁ ahosi otaritvā ~itabbaṁ,
Ps III 203,16 (Be abhirūh°; Se ārūh°); — pass. pr.
3 sg.
āruyhati, q. v.; part, āruyhamāna, see Spk III
31,24 (but Se III 95,10 nānāvidhā gacchāvuyhamānā);
aor. 3 sg. ārūhiyittha, Pay ad Mogg V 59; — pp.
ārūḷha, q. v.;caus. I āropeti, and II āropāpeti,
qq. v.