Truncation sign : * (asterisk) - e.g. kamm*

Type the letters without dots and accents - e.g. to search 'kalyāṇa' type kalyana. Read more …


āyasma(t)

, mfn. [sa. āyuṣmat; BHS āyuṣmaṁ;
cf. āvuso, BHS āvusa], venerable; subst, m. a venerable
one
(respectful appellation of a monk); Trengkner,
Notes p. 76; Franke, Pāli und Sanskrit, p. 105, Anm.
84; Kacc-v 18 (< āyu); Mogg IV 146; Sadd 146,17
(quoting Sv 592,12 ad D II 154,14); 146,29 (quoting
Kacc-v 126); 665,16 foll.; 793,17; 794,15; dual ~antā,
Sadd 92,19 foll.; 151,26 foll.; (explained ) ~anto ti piya-
vacanaṁ etaṁ, garuvacanaṁ etaṁ, sagāravasappaṭis-
sâdhivacanaṁ etaṁ, Vin I 103,13 = Sp 181,27 ≠ Nidd
I 140,2; 445,15 - Paṭis II 21,13-14; Ps II 334,14; ~ā
ti piyavacanaṁ etaṁ, Ps I 100,3 ad M I 13,36 = Spk
I 285,2 = Mp II 116,24 = Ud-a 52,17 = Th-a I 30,28;
~ā ti piyavacanaṁ etaṁ, garuvacanaṁ etaṁ, Spk
II 85,24; ~ā ti piyavacanam garugāravâdhivacanaṁ,
Ap-a 251,25; ~ā ti garugāravâdhivacanaṁ, Ap-a
238,25; m. nom. sg. ~ā pabbajito, D I 230,15; kuto
nidānaṁ pan' ~ā Janavasabho yakkho evarūpam
uḷāraṁ visesâdhigamaṁ sañjānāti, D II 206,18;
tena samayena ~ā Gavampati abhikkhaṇam suññam
Serīsakaṁ vimānaṁ divā-vihāraṁ gacchati, D II
356,11,13; ayaṁ kho ~ā atthañ c' eva micchā gaṇhāti,
D III 128,11; ko nu kho ~antānaṁ sukhavihāritaro,
rājā vā Māgadho ~ā vā Gotamo, M I 94,11; idaṁ avoca
~ā Sāriputto, M I 191,35; ~ā Sāriputto te āyasmante
etad avoca, M I 215,25; mā ~ā Bhāradvājo vuddhā-
naṁ brāhmaṇānaṁ mantayamānānaṁ antarantarā-
kathaṁ opātetu, M II 168,24; mā ~ā Channo satthaṁ
āharesi, M III 264,11; na ~ā bhāseyya, S II 233,7; mā
~ā ativelam kulāni upasaṁkami, S II 268,24 ≠ 270,
13; Puṇṇo nāma ~ā Mantāniputto, S III 105,10;
abhiramatu ~ā brahmacariye, A III 97,18; akālenâ-
~ā cudito no kālena, A III 196,27; ayaṁ vuccati
sotâpanno yo 'yam ~ā evaṁnāmo evaṁgotto ti,
A V 384,4; ~ā Sāriputto, Dhp-a I 77,22; ~ā Mahā-
moggallāno, ib. 95,24; ~ā Bhāradvājo, Sn 16,12;
~ā Vaṅgīso, Sn 59,20; ~ā Tisso Metteyyo, Sn 814;
~ā Ajito, Sn 1032 = Nidd II 6,27; Sn 1034 = Nidd
II 7,20; ~ā Tisso Metteyyo, Sn 1040 = Nidd II 9,31;
~ā Dhotako, Sn 1061 = Nidd II 19,32; ~ā Jatu-
kaṇṇī, Sn 1096 = Nidd II 33,29; ~ā Piṅgiyo, Sn
1131 — Nidd II 49,10; ~ā Assagutto, Mil 6,6; acc. sg.
lābhā no āvuso, suladdhaṁ no āvuso, ye mayaṁ ~an-
taṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma evaṁ atthûpe-
taṁ vyañjanûpetaṁ, D III 129,27; ~antaṁ Gotamaṁ
pucchāma, M I 94,18; ~antaṁ theram etad avoca,
S IV 284,11 foll. (tesu jeṭṭhakamahātheraṁ, Spk III
91,17); instr, sg. rājā Māgadho sukhavihāritaro ~atā
Gotamena, M I 94,3; gen. sg. sa 'va tassa ~ato upa-
sampadā ahosi, Vin I 18,1; ayaṁ itthannāmo itthan-
nāmassa ~ato upasampadāpekkho, Vin I 56,12; 57,11 ;
94,22; yassâ~ato attho, so āgacchatu, Vin I 80,2;
acchariyaṁ idaṁ ~ato Janavasabhassa yakkhassa,
D II 206,13; te hi tassa ~ato pāpakā ... dissanti c' eva
sūyanti ca, M I 30,23; ~ato Vaṅgīsassa upajjhāyo,
Sn 59,15; ~ato ārambhajā āsavā (na) saṁvijjanti,
Pp 64,6 foll.; loc. sg. acirūpasampanne ~ante Raṭṭha-
pāle, M II 60,31; acirapakkante ~ante ca Sāriputte
~ante ca Mahācunde, M III 266,14; acirapakkante
~ante (v. l.; Ee ăyasmato; Tr. ~ate) Ānande, D II
204,23; atthi me ~ante Ānande tāvatikā visaṭṭhi, S
III 133,15; 134,16; acirapakkante ~ante Nāgasene, Mil
88,20; voc. sg. navakatarena bhikkhunā therataro
bhikkhu bhante ti vā ~ā ti vā samudācaritabbo, D II
154,14; ko nāmo ~ā ti, tesāhaṁ puṭṭho vyākaromi:
ahaṁ kho mārisa Sakko devānam indo ti, D II 284,14;
ke pan' āyasmato ākārā, ke anvayā yen' ~ā evaṁ
vadesi, M I 319,8; mā ~ā ativelaṁ kulāni upasaṁkamī
ti, S II 268,24; f.nom.sg. ~ā Yasodharā bhikkhunī,
Ap 590,30; m. nom. pl. ~anto, Vin I 103,13; vadantu
maṁ ~anto, M I 95,13; addhā ime ~anto anabhiratā
vā brahmacariyaṁ caranti, M II 121,11; te pi kho
~anto Bhagavantaṁ abhivadetvā, M III 155,32;
na ca pana te ~anto sāmaññatthaṁ vā brahmaññat-
thaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchi-
katvā upasampajja viharanti, S II 15,3 = S II 45,24;
46,6; 176,3; 177,7; II 150,32; 51,8; 192,4; V 432,21 =
A I 260,23 = It 105,7,16; addhā te ~anto tayo
dhamme pajahiṁsu tayo dhamme bahulī-m-akaṁsu,
A I 275,16; acc. pl. n' evâhaṁ ~ante yāciṁ, Vin
I 56,36; ahaṁ āvuso ~ante pavāremi, Vin I
162,23; ~ante pucchāmi, Vin III 109,24, quoted Sadd
665,19; āyasmā Sāriputto te ~ante etad avoca, M
I 215,25; satthâ~ante āmanteti, M I 321,9; 456,28;
addasā kho Bhagavā te ~ante dūrato 'va āgacchante,
Ud 4,1; instr.pl. vacanīyo 'mhi ~antehi, M I 95,14;
saccaṁ kira ~antehi Bhagavato santike aññā vyākatā,
S II 121,9; gen. pl. ko nu kho ~antānaṁ sukha-
vihāritaro, M I 94,10,18; sa 'va tesaṁ ~antānaṁ
upasampadā ahosi, Vin I 13,2; 24,6; 33,12; 43,6;
~antānaṁ pattakallaṁ, ib. 124,16; garuko kho āvuso
saṁghabhedo vutto Bhagavatā, mā ~antānaṁ saṁ-
ghabhedo ruccittha, ib. 150,34; sace ~antānaṁ Lic-
chavīnaṁ . . . tā varattā chijjeraṁ Pāṭikaputto vā,
D III 22,25; yaṁ nūnâhaṁ sakaṁ cittaṁ nikkhipitvā
imesaṁ yeva ~antānaṁ cittassa vasena vatteyyaṁ,
M I 206,26; imesaṁ kho ~antānaṁ atthato c'
eva nānaṁ vyañjanato ca nānaṁ, M II 239,5;
imesaṁ yeva ~antānaṁ cittassa vasena vattāmi,
M III 156,21; ke pan' ~antānaṁ ākārā, M III 292,35;
kacci vo ~antānaṁ dhammā sussutā sugahitā su-
manasikatā supadhāritā, S III 6,19; yesaṁ ~antānaṁ
tādisā sabrahmacārino anukampakā atthakāmā ovā-
dakā anusāsakā, S III 115,26 = 135,20 (v. l. āyasmantā-
disā); ~antānaṁ dassana-kāmo, Ud 26,3; loc. pl. imesu
~antesu mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ, M I
206,21; III 156,14; voc.pl. kiṁ saṁghassa pubbakic-
caṁ pārisuddhiṁ ~anto ārocetha, Vin I 102,36; abhik-
kamath' ~anto, abhikkamath' ~anto, Vin I 351,5 =
M I 205,31 = III 155,26; D II 116,12; tena h' ~anto
yena Rammakassa brāhmaṇassa assamo, ten' upa-
saṁkamatha, M I 160,25; tena h' ~anto muhuttaṁ
nisīdatha, M I 457,21; handa kahaṁ pana tumhe
~anto gacchatha, M I 457,19; mā ~anto vivādaṁ
āpajjittha, M II 239,30; ke anvayā yena tumhe ~anto
(Tr. ~ā) evaṁ vadetha, M III 292,36; api pana tumhe
~anto, evaṁ jānantā evaṁ passantā anekavihitaṁ
iddhividhaṁ paccanubhotha, S II 121,13; appa-
saddā ~anto hotha, Pp 34,35; so āha: kiṁ nu kho
tumhe ~anto atibāḷhaṁ mayi vyāvaṭā, Vibh 388,13;
~ante: kiṁ nu kho tumhe ~ante kisā lūkhā dub-
bannā uppanduppandukajātā dhamanisanthatagattā,
M II 121,16. āyasmat