Truncation sign : * (asterisk) - e.g. kamm*

Type the letters without dots and accents - e.g. to search 'kalyāṇa' type kalyana. Read more …


ānanda

, m. [ts.], joy, delight, pleasure, bliss; Abh
87c (= pīti, tuṭṭhi, nandi, pamoda); nom. sg. tumhe
na ~o na somanassaṁ na cetaso ubbillāvitattaṁ
karaṇīyaṁ, D I 3,20 = Mil 183,9 ≠ M I 140,20
(pītiyā etaṁ adhivacanaṁ, Sv 53,23); ko nu hāso
kim ~o niccaṁ pajjalite sati, Dhp 146; ~o ca pamādo
ca sadā hasitakīḷitam mātaraṁ (pitaraṁ) paricarit-
vāna, Ja V 330,24*, 26*; tassa te sabbo ~o vihāro
upavattatu, VI 58,11*; ~o te mahārāja uttamo pati-
dissati, ib. 463,27*; mahārājakule tasmiṁ ~o ca mahā
ahū, Mhv XXII 59 (Mhv-ṭ 441,33); su-āgamanaṁ
bhoto Ānandassa, bhavante hi no agate ~o hoti gate
soko, Ps III 225,23; acc. sg. ~aṁ tuṭṭhiṁ jananato
Ānando nāma paccekabuddho, Ap-a 469,10; — ifc.:
Araññaratanâ° (Samantak 799), Girimâ° (A V
108,20,25; Ap 330,28—332,27), jagad-° (Samantak
653), janâ° (Samantak 59), nayanâ° (Mhv LXXIII
96, Samantak 151), nir-° (Ja V 70,14*), vilocanâ°
(Jina-c 408); — — °-kara, mfn., causing delight,
bringing joy
; te therā theraṁ Anandaṁ ~aṁ abravuṁ,
Mhv III 23 (= tuṭṭhikaraṁ, Mhv-ṭ 147,18-19); —
°-citta, mfn., joyous in heart; m. ~o sumano patīto
datvā maṇiṁ, Ja VI 323,18* (v. l. °vitto); cf. V 494,
n. 10; pl. ~ā sumanā patītā akaṁsu Serissa mahaṁ
uḷāraṁ, Vv 1006 (Ee ananda°; Vv-a 350,27* ānandī
vittā with v. l. ānandippattā, comments ānandī; cf.
Ja VI 589,11*, 13*); — °-chaṇa, m., a joyous festival;
ānandabheriñ carāpetvā ~aṁ ācariṁsu, Ja VI 589,
18'; — °-janana, mfn., producing joy; f. yena jātā
si kalyāṇi ~ī mama, D II 265,17* = 268,14*; ifc. v.
Sakyakuiâ° (Mil 108,2); — — °jāta, mfn., joyful; ~o,
Ja V 494,26' = ānandī; ~e tidasagaṇe patīte sakkacca
Indaṁ, Sn 679 (samiddhijāte vuddhippatte atha vā
pamudite, Pj II 483, 20-21); ~o vipulam alattha pītiṁ,
ib. 687 ( = savanamatten' eva uppannāya pītiyā pīti-
jāto, Pj II 487,6); — °-bherī, f., drum of joy; ~iñ
carāpetvā, Ja VI 589,17'; cf. Ap (II) 531,24; — °-rūpa,
mfn., of joyous nature; Ānando ~o, M II 131,34 ( =
ānandasabhāvo, Ps III 361,5); — °-somanassa, dv.,
joy and happiness
; piyajātikā hi ~ā piyappabhavikā,
Mil 106,22; 107,15.